Wanneer is een testament verstandig?
Een testament is vooral verstandig als je wil afwijken van de standaardregels van de wet, of als je gezinssituatie of wensen extra duidelijkheid vragen.
Snel overzicht: wanneer heb je een testament nodig?
Een testament is vooral nodig of verstandig als je wilt afwijken van het wettelijk erfrecht of extra keuzes (bescherming/afwikkeling) juridisch wilt vastleggen.
- Afwijken van de wet: je wilt andere erfgenamen, een andere verdeling of een legaat toekennen dan de standaardregels.
- Partner erft niet automatisch: bij samenwonen zonder huwelijk/geregistreerd partnerschap is een testament vaak nodig om je partner (deels) erfgenaam te maken.
- Samengesteld gezin: je wilt sturen op rechten en opeismomenten van kinderen uit eerdere relaties en op bescherming van de langstlevende.
- Minderjarige kinderen: je wilt voogdij en/of bewind regelen (wie zorgt, wie beheert de erfenis en tot welke leeftijd).
- Bescherming en afwikkeling: je wilt voorwaarden opnemen (bijv. privéclausule/bewind) of een executeur aanwijzen voor de nalatenschap.
Checklist: wanneer is een testament verstandig?
- Wil je dat iemand erft die volgens de wet niet (of niet automatisch) erft?
- Wil je dat de verdeling anders is dan de wettelijke verdeling?
- Heb je een samengestelde gezinssituatie (kinderen uit eerdere relatie, stiefkinderen)?
- Heb je minderjarige kinderen en wil je voogdij of bewind regelen?
- Wil je een executeur aanwijzen voor de afwikkeling?
- Wil je een bedrag of specifiek bezit nalaten (legaat) aan iemand of een goed doel?
- Wil je erfgenamen beschermen met voorwaarden (privéclausule, bewind, tweetrap)?
- Wil je sturen op erfbelasting of (later) zorgkosten/eigen bijdrage?
Als jouw situatie afwijkt van het wettelijk erfrecht (bijvoorbeeld omdat je partner niet automatisch erft, je een samengesteld gezin hebt of je specifieke wensen hebt), kan een testament het verschil maken tussen “zoals de wet het verdeelt” en “zoals jij het bedoeld hebt”.
Regel je niets, dan gelden de standaardregels en dat geeft vaak geen maatwerk voor voogdij/bewind, legaten of bescherming van erfgenamen. Wil je dit goed passend vastleggen, dan is de gebruikelijke route het opstellen en ondertekenen van een testament bij de notaris.
Welke testamentclausules passen bij welke situatie?
- Erfbelasting beperken bij partners/kinderen: Opvullegaat
- Beschermen tegen (ex-)partners van erfgenamen: Privéclausule
- Kinderen eerder laten opeisen in specifieke situaties: Opeismomenten
- Woning (deels) naar kinderen, soms relevant bij zorgkosten: Combinatieregel
- Wie zorgt er voor minderjarige kinderen: Voogdij
- Beheer van erfenis voor kinderen (bijv. tot bepaalde leeftijd): Bewind
- Iets nalaten aan kleinkinderen: Kleinkindlegaat
- Iets nalaten aan vrienden of een goed doel: Legaat aan derden
- Afwikkeling laten regelen door één persoon: Executeur
- Situatie “samen overlijden” (gezinsramp): Rampenclausule
Wanneer kan een testament minder nodig zijn?
- Je bent gehuwd of hebt een geregistreerd partnerschap
- Je hebt alleen gezamenlijke kinderen
- Je wilt precies de wettelijke verdeling volgen
- Je hebt geen specifieke legaten, voogdij/bewind of voorwaarden nodig
Praktische stappen als je een testament wilt regelen
- Breng je situatie in kaart (relatievorm, kinderen, bezittingen, wensen).
- Bepaal welke keuzes je wilt vastleggen (verdeling, legaten, voogdij/bewind, executeur).
- Laat je keuzes omzetten in een concept en controleer of het past.
- Onderteken bij de notaris; daarna is het testament rechtsgeldig.
- Werk het bij als je situatie verandert (scheiding, nieuwe partner, geboorte, overlijden, grote aankoop).
Testament regelen
Veelgestelde vragen
- Wanneer heb ik zeker een testament nodig?
Als je wilt afwijken van de wet, als je partner niet automatisch erft (bij samenwonen), bij samengestelde gezinnen, of als je voogdij/bewind en legaten wilt regelen.
- Geldt het wettelijk erfrecht ook als ik samenwoon zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap?
Als je samenwoont zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap, erft je partner niet automatisch op basis van het wettelijk erfrecht. Dat betekent dat je partner zonder aanvullende regeling meestal geen erfgenaam is. Wil je dat je partner (deels) erft, dan is een testament vaak nodig. Meer over de mogelijkheden lees je op de pagina testament.
- Wat gebeurt er als ik niets regel en ik heb een samengesteld gezin?
Zonder testament gelden de wettelijke regels, maar die sluiten niet altijd aan bij samengestelde gezinnen. Je kunt dan ongewenste gevolgen krijgen rond verdeling, bescherming van de langstlevende en het moment waarop kinderen kunnen opeisen. Met een testament kun je keuzes hierover gericht vastleggen, zodat de verdeling en bescherming beter passen bij jullie gezinssituatie.
- Is een testament verplicht als ik getrouwd ben en alleen gezamenlijke kinderen heb?
Nee, een testament is dan niet verplicht. In veel gevallen sluit de wettelijke verdeling redelijk aan op wat mensen verwachten. Toch kan een testament alsnog verstandig zijn als je extra wensen hebt, zoals een executeur, een legaat, bescherming van erfgenamen of afspraken over bewind. Het gaat dus vooral om maatwerk, niet om verplichting.
- Wanneer is een codicil niet voldoende en heb ik echt een testament nodig?
Een codicil is beperkt en is niet bedoeld om erfgenamen aan te wijzen of de verdeling van geld en woning te regelen. Als je wilt afwijken van het wettelijk erfrecht, je partner erfgenaam wilt maken, of als je verdeling/voorwaarden/executeur wilt vastleggen, dan heb je doorgaans een notarieel testament nodig. Alleen een notarieel testament is hiervoor rechtsgeldig.
- Wanneer moet ik mijn testament opnieuw laten beoordelen of aanpassen?
Het is verstandig je testament te herzien bij grote veranderingen, zoals trouwen of scheiden, een nieuwe partner, geboorte van een kind, overlijden van een beoogde erfgenaam, of grote wijzigingen in vermogen (zoals aankoop van een woning). Ook veranderingen in wensen of zorgsituatie kunnen aanleiding zijn. Bij twijfel kan een update voorkomen dat je testament niet meer aansluit op je bedoeling.
- Moet ik voor een testament altijd naar de notaris?
Ja. Het testament is pas rechtsgeldig na ondertekening bij de notaris. Online kun je het voorwerk doen.
