Uitsluitingsclausule in je testament: zo blijft de erfenis privé
Laatst bijgewerkt: 12-10-2026
Een uitsluitingsclausule, ook wel privéclausule, houdt de erfenis buiten het huwelijk van je kind. Nog steeds nodig bij huwelijken van vóór 2018.
Het belangrijkste in het kort
- Met een uitsluitingsclausule (ook wel privéclausule) bepaal je in je testament dat wat je kind van jou erft, alleen van je kind blijft. Bij een scheiding hoeft het niet gedeeld te worden.
- Sinds 1 januari 2018 valt een erfenis bij een nieuw huwelijk al standaard buiten de gemeenschap van goederen. Voor huwelijken van vóór 2018 en bij huwelijkse voorwaarden blijft de clausule nodig.
- Een zachte clausule beschermt bij een scheiding, een harde ook als je kind overlijdt. Wil je dat het vermogen dan in de familie blijft, dan heb je daarnaast een tweetrapsclausule nodig.
- De uitsluitingsclausule is een vast onderdeel van het testament dat je bij Thuisnotaris maakt. Je legt hem vast als je online je testament opstelt, vanaf € 445.
Stel: je zoon trouwt, en vijftien jaar later loopt het huwelijk stuk. Moet de helft van wat hij van jou heeft geërfd dan naar zijn ex? Dat hangt af van wanneer hij is getrouwd, hoe hij is getrouwd en wat er in jouw testament staat. Veel ouders weten niet dat ze dat laatste zelf in de hand hebben.
Met één bepaling regel je het: de uitsluitingsclausule. Die zet je in je testament, of bij een schenking in de schenkingsakte. De clausule kost geen extra moeite, en je hoeft niet te weten hoe je kinderen later trouwen. Bij Thuisnotaris zit hij in elk testament dat je online opstelt. In dit artikel lees je wat hij doet, wanneer hij sinds 2018 nog nodig is, en waar hij níet tegen beschermt.
Uitsluitingsclausule: uitleg in 2 minuten
In deze video zie je wanneer een erfenis bij een scheiding gedeeld moet worden, wat de uitsluitingsclausule doet en waarom hij ook na 2018 in je testament hoort. Liever lezen? Hieronder staat alles uitgeschreven, inclusief het verschil tussen de harde en de zachte variant.
Uitsluitingsclausule in je testament: erfenis bij scheiding · 1:57
Wat is een uitsluitingsclausule?
Een uitsluitingsclausule is een bepaling in een testament of bij een schenking die regelt dat wat iemand van jou krijgt, niet in een gemeenschap van goederen valt. De erfenis blijft het privévermogen van je kind, ook als je kind getrouwd is of een geregistreerd partnerschap heeft.
Een gemeenschap van goederen is de gezamenlijke pot van een echtpaar. Bij een scheiding wordt die pot in principe door twee gedeeld. Valt een erfenis daarbuiten, dan blijft die bij de scheiding volledig van je kind. De wet maakt dit mogelijk in artikel 1:94 van het Burgerlijk Wetboek: goederen waarvan bij testament of bij de gift is bepaald dat ze buiten de gemeenschap vallen, blijven daarbuiten, en de opbrengsten ervan ook.
Privéclausule of uitsluitingsclausule: is er verschil?
Nee. Privéclausule, privé-clausule en uitsluitingsclausule zijn drie namen voor dezelfde bepaling. Notarissen en de wet spreken meestal van uitsluitingsclausule; in de volksmond heet hij ook privéclausule, omdat de erfenis privé blijft. In de akte zelf staat vaak geen van beide woorden, maar alleen wat er gebeurt.
Verwar hem niet met het onterven van de koude kant. Onterven gaat over wie er erft. De uitsluitingsclausule gaat over wat er gebeurt met wat je kind al heeft geërfd, als je kind later scheidt.
Waarom zou je hem opnemen?
- Bescherming bij een scheiding. De erfenis hoeft niet gedeeld te worden met een ex-schoonzoon of ex-schoondochter.
- Familievermogen blijft bij elkaar. Wat jij hebt opgebouwd, komt bij je eigen kind terecht en niet voor de helft bij een ander gezin.
- Afstand van de schulden van de partner. Schuldeisers van de partner van je kind kunnen het privévermogen van je kind niet zomaar aanspreken.
Is een uitsluitingsclausule sinds 2018 nog nodig?
Ja. Sinds 1 januari 2018 valt een erfenis bij een nieuw huwelijk al automatisch buiten de gemeenschap, maar dat geldt niet voor huwelijken van vóór die datum en niet als een stel in huwelijkse voorwaarden iets anders afspreekt.
Op 1 januari 2018 is de standaard veranderd van een algehele gemeenschap van goederen naar een beperkte gemeenschap van goederen. In een beperkte gemeenschap vallen erfenissen en schenkingen er vanzelf buiten. Wie vóór 2018 trouwde zonder huwelijkse voorwaarden, zit nog in de oude, algehele gemeenschap. Daar valt alles in de pot, ook een erfenis, tenzij jij in je testament anders hebt bepaald.
| Situatie van je kind | Erfenis zonder clausule | Clausule nodig? |
|---|---|---|
| Getrouwd vóór 1 januari 2018, zonder huwelijkse voorwaarden | Valt in de gemeenschap, wordt bij scheiding gedeeld | Ja |
| Huwelijkse voorwaarden met een volledige gemeenschap | Valt in de gemeenschap | Ja |
| Huwelijkse voorwaarden met een verrekenbeding | Kan meetellen bij de verrekening | Ja |
| Getrouwd vanaf 1 januari 2018, zonder huwelijkse voorwaarden | Blijft al privé | Als vangnet |
| Nog niet getrouwd | Hangt af van hoe je kind later trouwt | Ja |
Het geregistreerd partnerschap volgt dezelfde regels als het huwelijk. Samenwonenden hebben van rechtswege geen gemeenschap van goederen. Een verrekenbeding is een afspraak in huwelijkse voorwaarden om bijvoorbeeld jaarlijks het gespaarde geld eerlijk te verdelen; zonder clausule kan een erfenis daar onder omstandigheden in meetellen.
Goed om te weten
Je testament gaat vaak pas over tien, twintig of dertig jaar werken. Je weet nu niet of je kind dan getrouwd is, wanneer en met welke afspraken. Daarom raden notarissen de uitsluitingsclausule ook na 2018 standaard aan: hij kost niets extra en vangt de situaties op die je vandaag niet kunt voorzien.
"Sinds 2018 krijg ik vaak de vraag of die clausule nog wel nodig is. Mijn antwoord is steeds hetzelfde: ja. Een testament werkt misschien pas over twintig jaar, en niemand weet nu hoe de kinderen dan getrouwd zijn. Eén zin in je testament, en je hoeft er nooit meer over na te denken."
Notaris mr. Bart Lever Partner van Thuisnotaris
Harde en zachte uitsluitingsclausule: wat is het verschil?
Bij een scheiding doen ze hetzelfde: de erfenis blijft privé. Het verschil zit in wat er gebeurt als je kind overlijdt terwijl het nog getrouwd is.
| Variant | Bij scheiding | Bij overlijden van je kind |
|---|---|---|
| Zachte uitsluitingsclausule | Blijft privé | De clausule vervalt. De erfenis mag alsnog gedeeld worden met de partner van je kind, wat erfbelasting kan schelen. |
| Harde uitsluitingsclausule | Blijft privé | Blijft privé en valt in de nalatenschap van je kind. Wie dat erft, bepaalt het testament van je kind of de wet. Dat kan de partner zijn. |
| Harde clausule plus tweetrapsclausule | Blijft privé | Wat er over is, gaat naar jouw volgende erfgenamen, bijvoorbeeld je kleinkinderen. |
Wanneer kies je de zachte variant?
De zachte variant is fiscaal soepeler. Overlijdt je kind, dan kan de erfenis bij de langstlevende partner terechtkomen, die een hoge vrijstelling voor de erfbelasting heeft. Dat past als je de partner van je kind vertrouwt en vooral een scheiding wilt afdekken. In je testament kun je voorwaarden opnemen voor dat delen bij overlijden.
Waarom de harde variant de schoonfamilie niet altijd buiten houdt
"Hard" klinkt als: de schoonzoon krijgt nooit iets. Dat klopt niet. De harde variant zorgt alleen dat de erfenis bij overlijden niet via de gemeenschap wordt gedeeld. Daarna erft de partner van je kind gewoon mee volgens het testament van je kind of de wettelijke verdeling, en via die partner kan het later bij diens eigen familie terechtkomen.
Wil je dat voorkomen, dan zet je naast de uitsluitingsclausule een tweetrapsclausule in je testament. Daarmee bepaal je dat wat je kind bij overlijden nog over heeft van jouw erfenis, doorgaat naar jouw volgende erfgenamen. Meer over het weren van aangetrouwde familie lees je in het stuk over de koude kant uitsluiten.
"Bij een scheiding maakt het niet uit of de clausule hard of zacht is. Het verschil zie je pas als een kind overlijdt. Veel mensen denken dat 'hard' betekent dat de schoonfamilie dan buiten beeld is. Dat is niet zo: dan beslist het testament van je kind. Wil je dat het geld echt in de familie blijft, dan hoort er een tweetrapsclausule bij."
Notaris mr. Bart Lever Partner van Thuisnotaris
Wat beschermt een uitsluitingsclausule níet?
Een uitsluitingsclausule beschermt de erfenis zolang die herkenbaar privé blijft. Drie situaties vallen erbuiten, en die zie je in de praktijk het vaakst misgaan.
- Geld dat in een gezamenlijk huis of op een gezamenlijke rekening verdwijnt. Gebruikt je kind de erfenis voor iets van beiden, dan houdt het een recht op terugbetaling, het vergoedingsrecht. Maar je kind moet dan wel kunnen aantonen waar het geld vandaan kwam. Bewaar dus de papieren, zoals de verklaring van erfrecht, bankafschriften en de koopakte.
- Het testament van je kind zelf. Laat je kind in zijn eigen testament alles na aan zijn partner, dan gaat jouw erfenis daar ook naartoe. Dat kun je alleen voorkomen met een tweetrapsclausule in jóuw testament.
- Wat je kind zelf weggeeft. Schenkt je kind een deel van de erfenis aan zijn partner, dan is dat een vrije keuze van je kind. De clausule verbiedt dat niet.
Je testament thuis voorbereiden
Je ontwerpt je testament online, in je eigen tempo, en neemt het daarna telefonisch door met een specialist van Thuisnotaris. De uitsluitingsclausule zit er standaard in; welke variant bij jouw gezin past, bespreek je in dat gesprek. Pas daarna betaal je. Ondertekenen doe je in persoon bij een onafhankelijke notaris bij jou in de buurt. Eén akte kost vanaf € 445, samen met je partner vanaf € 599.
Uitsluitingsclausule bij een schenking
Een uitsluitingsclausule kan ook bij een schenking: je legt bij de gift vast dat het geschonken geld of goed buiten de gemeenschap van de ontvanger valt. Dat doe je het best schriftelijk, bijvoorbeeld in een schenkingsovereenkomst, zodat je kind later kan aantonen wat er is afgesproken.
Voor de werking maakt het niet uit of het om een erfenis of een schenking gaat: artikel 1:94 BW noemt ze in één adem. Dezelfde tabel hierboven geldt dus ook als je bij leven geld geeft, bijvoorbeeld voor de aankoop van een huis. Hoeveel je in 2026 belastingvrij kunt schenken aan je kind, lees je in onze uitleg over schenken.
Insluitingsclausule: het omgekeerde
Wil je juist dat een schenking of erfenis wél in de gemeenschap van je kind valt, bijvoorbeeld zodat ook je schoondochter er eigenaar van wordt, dan gebruik je een insluitingsclausule. Ook die staat in artikel 1:94 BW. Bij een huwelijk vanaf 2018 zonder huwelijkse voorwaarden is dat de manier om een erfenis toch in de gezamenlijke pot te laten vallen.
Een uitsluitingsclausule in je testament opnemen
Bij Thuisnotaris is de uitsluitingsclausule geen apart product, maar een vast onderdeel van het testament. Je hoeft er dus niet zelf aan te denken: hij staat erin zodra je het testament in de tool samenstelt. In het controlegesprek dat bij de prijs zit, neem je met een specialist door of de standaardvariant bij jouw gezin past of dat je beter een tweetrapsclausule toevoegt.
Wil je je situatie uitgebreider bespreken, bijvoorbeeld bij een samengesteld gezin of een groot vermogen, dan kun je kiezen voor een begeleidingsgesprek van zestig minuten met een erfrechtspecialist. Daarvoor geldt een eenmalige toeslag van € 99, ongeacht het aantal akten.
Veelgestelde vragen over de uitsluitingsclausule
Is een uitsluitingsclausule nog nodig?
Wat kost een uitsluitingsclausule?
Hoe ziet een uitsluitingsclausule eruit?
Heeft mijn ex recht op mijn erfenis na een scheiding?
Geldt een uitsluitingsclausule ook bij overlijden?
Kun je de koude kant uitsluiten bij een erfenis?
Tot slot
De uitsluitingsclausule, ook wel privéclausule, is één zin in je testament die voorkomt dat je erfenis bij een scheiding van je kind wordt gedeeld. Sinds 2018 is hij bij nieuwe huwelijken minder vaak nodig, maar je weet nooit hoe en wanneer je kinderen trouwen. Daarom hoort hij er standaard in.
Wil je ook voorkomen dat de erfenis bij overlijden van je kind naar de schoonfamilie gaat, dan is de uitsluitingsclausule alleen niet genoeg: zet er dan een tweetrapsclausule bij. En zeg tegen je kinderen dat ze hun erfenis apart houden en de papieren bewaren. Dat laatste kan geen testament voor ze regelen.
