Hoe werkt onterven?

  • 6 september 2022

In dit artikel

Als iemand overlijdt gaat zijn/haar erfenis naar de erfgenamen. Een erfenis bestaat uit alle bezittingen en schulden die een overleden persoon achterlaat. Bijvoorbeeld een geldbedrag, de overwaarde van een eigen woning of een kostbaar voorwerp. De erfenis wordt verdeeld over de wettelijke erfgenamen. Wie dat precies zijn lees je in dit artikel

Het is mogelijk om in een testament een wettelijke erfgenamen te onterven. De erfgenamen kunnen dan geen aanspraak maken op een erfenis. Je onterft iemand door in een testament andere erfgenamen aan te wijzen of door aan te geven dat iemand niet van je mag erven. We leggen hieronder uit hoe dit werkt.

Waarom onterven?

Er zijn veel redenen te bedenken om iemand te onterven. Er kan een probleem in de relatie met de erfgenaam zijn. Bijvoorbeeld ruzie of geen contact. Het kan soms ook om financiële redenen verstandig zijn om iemand te onterven. Bijvoorbeeld als iemands uitkering in gevaar zou komen door de erfenis of iemand door de erfenis een hogere eigen bijdrage voor de zorg moet gaan betalen. Tenslotte kan het ook zo zijn dat iemand anders de erfenis veel beter kan gebruiken.

Een kind onterven

In Nederland is het niet mogelijk om een kind volledig te onterven. Maar u kunt de erfenis van het kind wel beperken door middel van een testament. In de wet is geregeld dat een kind altijd recht houdt op een deel van de erfenis. Dit wordt ook wel de legitieme portie genoemd. Dit is de helft van wat uw kind zou hebben gekregen zonder testament. Uw kind moet hier binnen 5 jaar na uw overlijden om vragen. Er is dus een actieve rol weggelegd voor het betreffende kind. Deze moet hier zelf aanspraak op maken. Als het kind dit niet op tijd vervalt het recht op de legitieme portie. Tenslotte is de legitieme portie altijd een geldbedrag. Uw onterfde kind kan dus geen spullen of bezit opeisen.

Een voorbeeld: een alleenstaande ouder heeft twee kinderen: Bart en Suzanne. Er is sprake van een erfenis van 60.000 euro. Dit bestaat uit geld op een spaarrekening en overwaarde van een woning. Er is ook nog een inboedel. In het testament is Bart onterft. Zonder testament zouden Bart en Suzanne ieder de helft ontvangen. Maar in dit geval heeft Bart alleen recht op de legitieme portie. Dit is de helft van wat hij volgens de wettelijke verdeling zou ontvangen: dus 1/4 van de 60.000 euro en 1/4 van de waarde van de inboedel. Suzanne ontvangt 3/4 van de 60.000 euro en de gehele inboedel.

Belangrijke kanttekening: als het onterfde kind het bedrag opeist, moeten de niet-onterfde kinderen het bedrag aan het onterfde kind ter beschikking stellen. Ook als het nog niet contact voorhanden is. Bijvoorbeeld omdat het huis nog verkocht moet worden. Betalen zij niet, dan kan een onterfd kind de legitieme portie via de rechter opeisen. Een ander belangrijk punt in het onterven van kinderen is dat de legitieme portie van dit kind door kan schuiven naar zijn/haar eigen kinderen (de kleinkinderen). Dit gebeurt als het onterfde kind eerder overlijdt dan de ouder die het kind heeft onterfd. 

Familieleden onterven of partner onterven 

Het is in Nederland wel mogelijk om de andere wettelijke erfgenamen volledig te onterven. Zou houden geen recht op een deel van de erfenis. Om deze personen te onterven moet ook weer een testament worden opgesteld. Er zijn twee mogelijkheden:

  1. Andere erfgenamen aanwijzen. In dit geval vervallen de wettelijke erfgenamen automatisch. Let op: als de nieuw aangewezen erfgenamen allemaal eerder overlijden als jij zelf komen de oude wettelijke erfgenamen automatisch weer in beeld.
  2. Je wijst geen andere erfgenamen aan maar je volgt de wettelijke verdeling en sluit hier expliciet personen van uit.

Een onterfde echtgenoot heeft geen recht op een legitieme portie. Maar wel andere rechten. Als het noodzakelijk is voor zijn of haar verzorging, kan de onterfde de echtelijke woning en meubels gebruiken gedurende 6 maanden na het overlijden (recht op vruchtgebruik).

Aangetrouwde familie (de koude kant) onterven

Op basis van de wettelijke verdeling kunnen alleen uw eigen kinderen van u erven. De aangetrouwde partners zijn geen erfgenaam. U hoeft ‘de koude kant’ dus niet specifiek te onterven. Toch kan uw (voormalige) schoondochter of schoonzoon via een omweg recht hebben op een deel van uw erfenis. Als uw kind in gemeenschap van goederen is getrouwd (of geregistreerd partnerschap heeft), dan valt uw erfenis in die gemeenschap van goederen en heeft de partner van uw kind daardoor recht op de helft van de ontvangen nalatenschap. Ook bij huwelijkse voorwaarden kan een partner van uw kind recht hebben op een deel van uw erfenis. Dit kan worden voorkomen door een testament op te stellen in hierin een uitsluitingsclausule op te nemen. door de clausule komt uw erfenis uitsluitend ten goede aan uw eigen kind. Het valt daardoor niet in de gemeenschap van goederen en hoeft dus niet gedeeld te worden met de aangetrouwde partner.

Alternatieven voor onterven kind?

Het onterven van een kind is vaak een groot en zwaar besluit om te nemen. Het kan na uw overlijden nog tot veel emotionele leiden. Gelukkig zijn er ook andere manieren om de erfenis te verkleinen of hier meer controle over te houden. Lees hier welke 5 alternatieven er zijn voor het onterven van een kind.

Hoe onterven in de praktijk?

Het onterven van personen vindt plaats door het opstellen van een testament. Dit document is alleen bekend bij de notaris en blijft tot je overlijden geheim. De persoon die wordt onterfd hoort dit pas na het overlijden. Tenzij je dit uiteraard zelf eerder deelt. Bij thuisnotaris regel je eenvoudig zelf je testament en zorg je dat je maximaal bespaart op erfbelasting. Ook kun je eenvoudig goede doelen opnemen in je testament. 

Delen via

Een maatwerk testament voor iedereen!

Ontdek

Gratis

Ontdek hoe je ideale testament er uit ziet en bepaal later of en hoe je er verder wilt.

Doe het zelf

Per testament €245

Maak zelf je testament, laat ons het controleren, teken bij een Notaris bij jou in de buurt.

Laat je helpen

Per testament €245
+
Eenmalig €99

Maak samen met een erfrechtspecialist je testament en teken bij een Notaris bij jou in de buurt.

Wij werken samen met Testamenttest.nl

Wij werken samen met Testamenttest.nl

Testamenttest is een onafhankelijke test om te bepalen of jij een testament nodig hebt. Het is gemaakt op basis van een aantal eenvoudige vragen om snel en eenvoudig meer duidelijkheid te krijgen over je eigen situatie en mogelijkheden. TestamentTest werkt samen met Goede Doelen Nederland (branche organisatie van goede doelen) en is een samenwerking tussen deskundige notarissen en fiscalisten. De teksten en adviezen worden regelmatig gecontroleerd en staan onder redactie van Mr Bart Lever.

Vul hier je testamentest in